بازیابی ابزار یا مانده گیری fishing

واژه مانده گیری به عملیاتی اطلاق می شود که منجر به انتقال ابزار و اجزایی خواهند شد که به دلایل مختلف در داخل چاهها گیر کرده اند . بخشی از رشته لوله حفاری ، مته و ابزار کمکی از ابزارهایی هستند که ممکن است در ته چاه یا دیواره های چاه گیر کنند.

این معضل بیشتر در مواردی اتفاق می افتد که لوله حفاری در درون چاه چسبناک شود و یا به دلیل گسیختگیهای کناره چاه بخشی از رشته لوله ها حفاری در آنها گیر کند . به طور کلی عواملی که موجب گیر افتادن و فرو رفتن رشته لوله حفاری در داخل چاه می شود عبارتند از :

1-             وجود شیل و تشکیلاتی که موجب لجن شدن چاه می شود.

2-             وجود ذرات حفاری در بالای مته و لوله اضافی

3-   اختلاف فشار موجود بین گل حفاری و طبقات دیواره چاه این اختلاف فشار اگر زیاد باشد موجب چسبیدن رشته لوله حفاری به چاه می شود .

4-             وجود شئی خارجی در داخل چاه

5-             نوسان غیر ضروری مته و لوله اضافی

صرف نظر از آنکه چه عاملی موجب ماندگی ابزار حفاری می شود اولین گام  در عملیات مانده گیری یا باز یابی تعیین محل ماندگی است تا با تعییناین محل بتوان عامل ماندگی و چگونگی رفع آن را بررسی کرد برای تعیین محل ماندگی با توجه به شکل زیر می توان مراحل ذیل را به مرحله اجرا در آورد:

 

چگونگی اندازه گیری طول ماندگی در چاه

1-   وارد کردن نیروی F1 به لوله در جهت مخالف ته چاه (به سمت بالا) تا اطمینان حاصل شود که لوله ها در حالت کشیده (تمدد) قرار دارند. این نیرو از نظر عملی تنها قدری زیادتر از وزن کل لوله یا لوله هاست ( زیاد تر از 5 درصد ) تا موجب کرنش نشود.

2-   مشخص کردن نقطه مجع بر روی لوله در سطح پس از اعمال نیروی F1 با علامت ضربدر که در واقع طول لوله در حالت کشیده می باشد. مشخص می شود.

3-   وارد کردن نیرو F2 در جهت مخالف ته چاه (به سمت بالا) به لوله یا لوله ها ، این نیرو زیادتر از F1 و به حدی است که در لوله کشیدگی (کرنش) ایجاد می کند . این مقدار کشیدگی که ناشی از نیروی F2 است با توجه به نقطه مرجع باید اندازه گیری شود. مقدار افزایش طول اندازه گیری شده برابر است با مقدار جابه جایی نقطه مرجع باید توجه داشت که مقدار F2 نباید از حد الاستیک لوله یا لوله های حفاری زیادتر باشد چه در غیر این صورت در لوله ها شکستی یا تغییر شکل دائم صورت خواهد گرفت . پس از اندازه گیری کرنش می توان با استفاده از فرمول مودولوس – الاستیسیته و رابطه کرنش طول ماندگی در چاه تعیین کرد.

E=6/ E   (4-11)

که:

=E مودلوس الاستیسیته و برای فولاد برابر است با  30*106 P.S.I

=6تنش کششی (PSI)

=E کرنش یا مقدار کشیدگی که واحد آن طول به ازای طول است (فاقد واحد) چنانچه قبلا نیز ذکر شد دلتا I = مقدار کشیدگی برحسب اینچ و L طول لوله بر حسب فوت (در واقع طول یا عمقی از چاه است که لوله در آن نقطه گیر کرده است) ؛بنابراین جهت یکسان کردن واحدها در صورت و مخرج E خواهیم داشت :

E=   I /12L                                                    (12-4)

طبق تعریف 6 یا تنش کششی برابر است با :

6=F2-F1/A=DF/A          (13-4)

=F نیرو بر حسب پوند و A = مساحت مقطع لوله حفاری فولادی بر حسب اینچ مربع است.

حال اگر در فرمول مودلوس – الاستیسیته به جای 6 رابطه DF/A و به جایI/12L دلتا را قرار خواهیم داشت:

E=DF*12L /A.I                      (14-4)                                

به عبارت دیگر L یا عمقی که لوله گیر کرده است برابر می شود با :

L=E.A.I/12DF      (15-4)                                 

برای اجتناب از محاسبه A می توانیم با استفاده از وزن مخصوص فولاد کیفیت لوله یا وزن آن را بر حسب واحد پوند به ازای هر فوت را به کار ببریم که در بیشتر موارد نیز لوله را با این کیفیت از همدیگر تشخیص می دهند ( وزن مخصوص فولاد 283/0 پوند به ازای هر اینچ مکعب است ) بنابراین می خواهیم داشت:

W=AIN 2* 0.283 lb/in 3 *12/f t                               

به عبارت دیگر A برابر است با :A=W / (12)(0.283)  ؛ لذا اگر در فرمول طول ماندگی یعنی فرمول 4-15 به جای E ارزش آن 30.106 PSI  و به جای A رابطه ی W/(12)(0.283)  را قرار دهیم خواهیم داشت:

L=735*10 ^3 ( W.I /F)         ( 16-4)  

که :

L= طول ماندگی بر حسب فوت ، W= وزن لوله بر حسب پوند به ازای هر فوت ،دلتا I= مقدار جابه جایی برحسب اینچ ( مقدار افزایش طول لوله پس از اعمال F2 )، DF = نیروی اعمال شده بر حسب پوند

مثال : قطر لوله حفاری 3 اینچ و وزن آن 3/13 پوند به ازای هر فوت لوله بود . حفاری ر عمق 10000 فوت انجام می گرفت که ناگهان حفار متوجه شد که لوله حفاری در نقطه ای از چاه گیر کرده است او با تلاش های اولیه خود و با وارد کردن F1 ( پوند F1=140000) و F2  (پوند F2=200000) مقدار افزایش طول لوله 48 اینچ را ثبت کرده است . رشته لوله حفاری در چه عمقی از چاه گیر کرده است؟

L=735* 10^3  W.I/F                     

L=735* 10^3  (1303) (48) /200000-140000= 7800FT