روشهای مغزه گیری و مته های آن

روشهای مغزه گیری به دو گروه تقسیم می شوند :

1-      مغزه برداری به هنگام حفاری از ته چاه bottom core drilling

2-      مغزه برداری بعد از حفاری و از دیواره ی چاه و از زون مشخص

Side-wallcoring

در روش  مغزه برداری از ته چاه به هنگام حفاری نوعی مته به کار برده می شود که مرکز یا دهانه آن باز بوده و چاه را به صورت نان گرد (doughnut-shape hole) می برد. شکل زیر .

 

 

این قطعه ی بریده شده (کنده شده از ته چاه) در مرکز مته قرار می گیرد و سپس با ادامه ی حفاری (نمونه یا مغزه برداری ) مغزه به داخل ناودان و یا لوله ی نگهدارنده مغزه ( استوانه ای شکل ) که بلا فاصله در پشت مته قرار گرفته منتقل می شوند و جهت بررسی های ضروری از این طریق به سطح زمین هدایت می گردند. این نوع نمونه برداری بر حسب نوع مته به دو گروه تقسیم بندی می شوند:

1-نمونه برداری با مته های غیر الماسی (جنس مته از کربور تنگستن یا فلزات سخت دیگر یا آلیاژهای مقاوم و سخت است )

2- نمونه برداری با مته های الماسی

قطر نمونه ها حاصله با مته های غیر الماسی معمولا زیادتر از 3 اینچ (76 میلی متر ) و ماکزیمم طولی نمونه ها نیز 30 تا 55 فوت ( 9تا 16.7 متر ) است.

نمونه یا مغزه هایی که با مته الماسی حاصل می گردند معمولا از نظر طولی زیادتر از طول نمونه هایی است که با مته های غیر الماسی به دست می آیند نمونه هایی با طول 55 فوت (16.7متر) با این نوع مته ها تقریبا در کلیه ی مراحل مغزه گیری عادی می باشد . شکل زیر چند نمونه دیگر از مته های نمونه گیری اعم از الماس و یا غیر الماس را نشان می دهد.

 

 

هزینه مته های الماسی زیادتر از هزینه مته های غیر الماسی است اما بازدهی آنها از نظر متراژ حفاری بالاخص در مورد سنگهای سخت به مراتب بالاتر است و در صورت محافظت مته ها الماسی این امکان وجود دارد که پس از پایان یافتن  عمر مفید مته ها تا 50 در صد قیمت اولیه به فروش رسانیده شوند. به دلیل بالا بودن هزینه مته های الماسی معمولا از مته های فولادی برای تهیه نمونه های با قطر بیشتر از 5 اینچ استفاده می شود.

- مته های مورد استفاده در سیستم حفاری ضربه ای :

به طور کلی از سه نوع مته درسیستم حفاری ضربه ای استفاده می شود :

1-      مته اسکنه ای shotdrilling

2-      مته تقاطعی reamer

3-      مته دگمه ای chisel bit

 

مته های اسکنه ای غالبا در حفاریهای معادن زیر زمینی به کار برده می شوند و چالزنهایی که از نوع سینکر یا چکشهای حفاری دارای این نوع مته هستند ولی برای چاهها با قطر و عمق زیاد مناسب نمی باشند معمولا از مته های ضربدری جهت سنگ های متراکم و سخت استفاده می شود که در چاه شیارهای مار پیچی ایجاد می کنند.  لبه های چهار بخش مته به حالت 90 درجه (در حالت +) و یا تقریبا 90 درجه ( در حالت ×) نسبت به یکدیگر قرار دارند.

قطر این نوع مته ها بر حسب کارخانه سازنده آنها متفاوت است اما با توجه به آنکه از سیستم ضربه ای اختصاصا برای چاههای کم قطر و سنگ های سخت بیشتر استفاده می شود قطر مته ها معمولا بین 2/1 1 تا 5 اینچ (38تا 127 میلی متر ) متغییر اند. و وزن این نوع مته ها بر حسب قطر آنها بین حدود 600 گرم تا حدود 8 کیلوگرم متغییر است . شکل زیر.

 

 

مته های دگمه ای نوع دیگری از مته های سیستم ضربه ای است که مشابه مته های دگمه ای است که در سیستم حفاری چرخشی به کار برده می شوند . که تقریبا سطح صاف چرخشی به کار برده می شوند . که تقریبا سطح صاف و برجستگیهای کروی مانند دارند که جنس آنها از کربور تنگستن است . این نوع مته ها بدان جهت ساخته شده اند تا اشکال ساییدگی که در انواع دیگر مته های سیستم ضربه ای موجود است را بر طرف سازند.